วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ เรื่อง

กฤตพร โทจันทร์ ภาพประกอบ

 

หลายปีก่อน ผู้เขียนจำได้ว่า เมื่อเกิดการชุมนุมของผู้คนต่างๆ ในพื้นที่สาธารณะ ไม่ว่าจะเป็นการชุมนุมทางการเมืองหรือเทศกาลต่างๆ  อาหารรถเข็นขายดียอดนิยมอันดับต้นๆ ประเภทหนึ่ง คือ ข้าวเหนียวหมูปิ้ง

จะไปชุมนุมที่ใด กลิ่นหมูปิ้งจะลอยมาก่อน พร้อมกับควันหอมกรุ่น

ช่วงเวลานั้นข้าวเหนียวหมูปิ้งขายดี จนมีแฟรนไชส์ชื่อดังหลายเจ้า พ่อค้าแม่ค้ารถเข็นเพียงแต่ไปรับหมูปิ้งที่เสียบไม้แช่แข็งไว้เป็นแพ็กๆ นำมาปิ้งย่างต่อ

ถามว่าทำไมต้องเป็นข้าวเหนียวหมูปิ้งที่ได้รับความนิยมมาก

น่าจะเป็นเพราะเป็นอาหารอร่อยทานง่าย อิ่มท้อง กรรมวิธีการทำก็ไม่ยุ่งยาก สะดวก  เมื่อเปรียบเทียบกับไส้กรอกอีสานที่ต้องเตรียมเครื่องเคียง อาทิ พริก ผัก

ส่วนอาหารแบบบะหมี่รถเข็น ชายสี่หมี่เกี๊ยว ที่เคยได้รับความนิยม แต่การจัดการยุ่งยากกว่า ต้องมีโต๊ะ มีที่ล้างจานชาม จึงไม่คล่องตัวเมื่อเปรียบเทียบกับข้าวเหนียวหมูปิ้งที่คล่องตัวกว่า

แต่เมื่อมาเปรียบเทียบกับการชุมนุมทางการเมืองล่าสุดของเด็กรุ่นใหม่ เป็นที่น่าสังเกตว่า ลูกชิ้นทอดได้รับความนิยมสูงสุด จนได้รับฉายาจากเด็กว่า ‘หน่วยเคลื่อนที่เร็ว’ หรือ CIA  เพราะทราบข่าวเร็วกว่าเพื่อนว่าวันนี้จะมีการชุมนุมที่แห่งหนใด โดยพวกเขาจะติดต่อแลกเปลี่ยนติดตามข่าวสารกันในไลน์กลุ่ม เมื่อทราบพิกัดแน่ จึงยกขบวนไปจับจองพื้นที่กันหลายสิบคันล่วงหน้าเลย

เท่าที่ผู้เขียนสังเกต ข้าวเหนียวหมูปิ้ง แม้จะมีบ้าง แต่ไม่ได้เป็นอาหารในที่ชุมนุมโดดเด่นเหมือนสมัยก่อนอีกต่อไป

อันที่จริง หากเราสังเกตอาหารตามริมถนน บางชนิดจะได้รับความนิยมไปตามยุคสมัย ช่วงหนึ่งบะหมี่เกี๊ยวหมูแดง อาจจะดัง  บางครั้งอาจจะเป็นข้าวเหนียวหมูปิ้งหรือหมูทอด แต่ช่วงไม่กี่ปีนี้ ลูกชิ้นทอดได้รับความนิยมตามท้องถนนมากขึ้นเรื่อยๆ

เราจะสังเกตได้ว่า มีลูกชิ้นทอดยี่ห้อดังๆ ตามริมถนนหรือศูนย์การค้าเกิดขึ้นมากมาย อาทิ ลูกชิ้นไจแอ้น ลูกชิ้นจัง แจ๊คลูกชิ้นปลาระเบิด ลูกชิ้นปลาระเบิดตูมตาม ลูกชิ้นจัมโบ้

“เดี๋ยวนี้ คนกินลูกชิ้นทอดกันมากกว่าแต่ก่อนเยอะ ทำให้พ่อค้าแม่ค้าที่เคยขายอาหารริมถนน ไม่ว่าจะเป็นข้าวเหนียว หมูปิ้ง ส้มตำ บะหมี่เกี๊ยว ต่างเปลี่ยนมาขายลูกชิ้นทอดกัน”

แม่ค้าขายลูกชิ้นทอดริมถนนสุขุมวิทรายหนึ่งให้ความเห็นกับผู้เขียน

“มันกินง่าย อร่อย และเด็กวัยรุ่นสมัยนี้นิยมกินของทอดกรอบกันมากกว่าอย่างอื่น”

ลูกชิ้นที่เคยอยู่ในชามก๋วยเตี๋ยว ไม่ว่าจะเป็นลูกชิ้นปลา ลูกชิ้นหมู ฯลฯ ได้พัฒนาตัวเองออกมาเป็นอาหารกินเล่นตามท้องถนนอย่างรวดเร็ว และดูเหมือนลูกชิ้นปลา น่าจะเป็นลูกชิ้นทอดที่ได้รับความนิยมสูงสุด

ลูกชิ้นปลา เป็นอาหารของคนจีนที่อพยพเข้ามาในประเทศไทยหลายร้อยปีก่อน เล่ากันว่า ตำนานการเกิดลูกชิ้นปลาสืบทอดกันเป็นพันปีถึงสมัยพระเจ้าจิ๋นซี ฮ่องเต้ ปลาเป็นอาหารทรงโปรดของพระองค์ แต่ปลาบนโต๊ะเสวยต้องห้ามมีก้างปลาเด็ดขาด มิฉะนั้นหัวจะหลุดจากบ่า บรรดาพ่อครัวต่างพากันคิดหาวิธีทำอาหารปลาโดยไม่มีก้าง จนกระทั่งวันหนึ่งพ่อครัวได้ทดลองทุบปลาด้วยสันมีด ให้ก้างปลาหลุดออกมา แต่เนื้อปลาเละไม่เป็นชิ้น พ่อครัวทดลองเอาเนื้อปลามาปั้นเป็นก้อนกลมๆ และต้มในน้ำซุปเดือดๆ ปรากฏว่าเมื่อพระองค์เสวยแล้ว ตรัสว่า อร่อยมาก ลูกชิ้นปลาจึงถือกำเนิดขึ้นมาตั้งแต่บัดนั้น

กรรมวิธีการทำลูกชิ้นปลา จะใช้เนื้อปลาสีขาว หากเป็นปลาทะเล เช่น ปลาลิ้นหมา ปลาอินทรีจุด ปลาอินทรีบั้ง ปลาหางเหลือง ปลาตาหวานจุด ปลาช่อนทะเล ปลาดาบเงินใหญ่ ฯลฯ หากเป็นปลาน้ำจืด เช่น ปลากราย นำมาขูดเอาเนื้อปลาผสมแป้ง เกลือ พริกไทย

และต่อมาจึงพัฒนาจากลูกชิ้นน้ำใสในชามก๋วยเตี๋ยวกลายเป็นลูกชิ้นทอดแสนอร่อยที่ขายตามร้านอาหารไปจนถึงริมถนน

ส่วนใหญ่คุณภาพของลูกชิ้นทอดจะมีหลายเกรด แล้วแต่กลุ่มคนซื้อ ลูกชิ้นทอดในพื้นที่การชุมนุมขายในราคาเฉลี่ยไม้ละ 10-20 บาท ซึ่งเป็นลูกชิ้นคุณภาพเกรดไม่สูง

พ่อค้าในม็อบคนหนึ่งบอกว่า

“ส่วนใหญ่พวกเรารับมาสำเร็จรูปจากโรงงาน หรือไม่ก็เป็นแฟรนไชส์ของยี่ห้อต่างๆ แล้วนำมาทอดกรอบ ให้กรอบนอกนุ่มใน แค่นี้ก็ขายได้”

บรรดาพ่อค้าแม่ค้าลูกชิ้นทอดพูดเป็นเสียงเดียวว่า ม็อบทำรายได้ให้พวกเขามาก พวกเขามีรายได้เฉลี่ยวันละ 3,000-5,000 บาท แล้วแต่ปริมาณของที่นำมา รายได้มากกว่าวันธรรมดาถึงสามสี่เท่าตัวและสินค้าขายหมดในเวลาไม่กี่ชั่วโมง ได้พักผ่อนมากขึ้น

ในสายตาของผู้เขียน เหตุผลเจ็ดประการนี้ น่าจะพอมีคำตอบได้ว่า ทำไมลูกชิ้นทอดจึงขายดีในม็อบยุคนี้

1. หลายปีที่ผ่านมาลูกชิ้นทอดเป็นอาหารทานเล่นที่ได้รับความนิยมมากขึ้นและการปรุงอาหารทอดให้อร่อยเป็นเรื่องไม่ยากเลย

2. คนรุ่นใหม่นิยมทานอาหารทอดกันมากขึ้น โดยเฉพาะลูกชิ้นทอดทุกชนิด ไม่ว่าจะเป็นลูกชิ้นหมู ไก่ เนื้อ ปลา กุ้ง ไส้กรอก คอกเทลหมู ไก่ ชีส พันเบคอน ฯลฯ

3. ลูกชิ้นปลาน่าจะตอบโจทย์อาหารคนรุ่นใหม่รักสุขภาพมากว่า หมูปิ้งหรือไก่ย่าง ที่อาจก่อให้เกิดมะเร็งจากอาหารไหม้ และคนมาชุมนุมส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง อาจจะถอยห่างจากข้าวเหนียว ตัวเพิ่มน้ำตาลและน้ำหนัก

4. ลูกชิ้นทอดเป็นอาหารทานเล่น ไม่ใช่อาหารหลัก คนมาชุมนุมแบบ flash mob ประมาณสามสี่ชั่วโมงแล้วกลับบ้าน คงอยากทานของกินเล่นแก้หิวมากกว่ากินให้อิ่ม ข้าวเหนียวหมูปิ้งกินแล้วอิ่มท้องจึงไม่ตอบโจทย์

5. ลูกชิ้นทอดเป็นอาหารอร่อย ปรุงง่าย สะดวก ง่ายรวดเร็วทันใจ ดูสะอาดตา มากกว่าอาหารชนิดอื่น ตอบโจทย์ผู้บริโภครุ่นใหม่ได้มากกว่า

6. ควันในที่ชุมนุมของอาหารปิ้งย่างหลายชนิด ก่อให้เกิดมลภาวะอาจจะไม่เหมาะกับคนรุ่นใหม่ ที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม

7. รถเข็นลูกชิ้นทอดเกือบทั้งหมดเป็นรถพ่วงมอเตอร์ไซค์ มีเครือข่ายหรือแฟรนไชส์มากมาย ทำให้เคลื่อนไหวรวดเร็ว สะดวก สอดคล้องกับม็อบที่มีการเคลื่อนไหว หรือยุติในเวลาไม่นาน

ลูกชิ้นทอดจึงกลายเป็นอาหารทานเล่นขวัญใจผู้มาชุมนุมแบบ flash mob ของเด็กยุคนี้

ส่วนการชุมนุมของคนรุ่นอื่น  ผู้เขียนไม่แน่ใจว่า ลูกชิ้นทอดจะยังเป็นอาหารยอดนิยมสอดคล้องกับพฤติกรรมของชาวม็อบรุ่นอื่น เหมือนกับรุ่นเด็กหรือไม่

Author

vanchai tantivitayapitak

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ - สื่อมวลชนอิสระ อดีตรองผู้อำนวยการด้านข่าวและรายการ สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส อดีตบรรณาธิการนิตยสารสารคดี ผู้สนใจประเด็นด้านการเมืองภาคประชาชน สิ่งแวดล้อม ชุมชน และการพัฒนา