fbpx
วอนขอความร่วมมือ

วอนขอความร่วมมือ

นายแพทย์ประเสริฐ  ผลิตผลการพิมพ์ เรื่อง

ภาพิมล หล่อตระกูล ภาพประกอบ

 

ขณะเขียนต้นฉบับนี้ มีเสียงเรียกร้องให้คนรับผิดชอบต่อสังคมดังระงม

ในตอนแรกเป็นเรื่องพื้นฐาน คือ กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือบ่อยๆ และใช้หน้ากากอนามัยเพื่อป้องกันไวรัส

พอหน้ากากอนามัยขาดแคลนจึงเปลี่ยนมาเป็นไม่จำเป็นต้องใช้หน้ากากอนามัยเพื่อให้ซัพพลายของหน้ากากอนามัยมีเหลือให้แพทย์ พยาบาล และบุคลากรสาธารณสุขมีใช้ จะเห็นว่าความเสียสละต่อส่วนรวมซึ่งมีปริมาณมากกว่าเปลี่ยนเป็นความเสียสละต่อส่วนรวมที่มีปริมาณน้อยกว่าแต่มีความสำคัญมากกว่า

คำว่าส่วนรวมมิได้เป็นเพียงเรื่องของปริมาณ (quantity) แต่มีเรื่องของระดับความรุนแรง (severity) ด้วย ดูเหมือนเราจะนิยามคำว่าส่วนรวมยากเสียแล้ว

ต่อมามีเรื่องการรักษาระยะห่างจากคนอื่น (social distance) ประเทศที่มีการระบาดในเอเชีย เช่น จีน เกาหลี ญี่ปุ่น ฮ่องกง ไต้หวัน และไทย เราใช้หน้ากากอนามัยกันทุกคน ในขณะที่ประเทศในยุโรปไม่ใช้หน้ากากอนามัยเลย นอกจากไม่ใช้แล้วผู้ที่ใช้หน้ากากออกมาเดินบนถนนกลับจะถูกตำหนิไปจนถึงด่าทอว่าเป็นคนไม่รับผิดชอบต่อสังคม จะเห็นว่าเรื่องส่วนรวมมีความหมายที่ต่างกันไปตามวัฒนธรรมด้วย

การรักษาระยะห่างเป็นปัจจัยสำคัญ

เมื่ออิตาลีไม่รักษาระยะห่างก็ด้วยเรื่องวัฒนธรรมจึงเกิดการระบาดครั้งใหญ่ หยิบ Godfather มาดูใหม่ก็จะเข้าใจว่าทำไมเขาระบาดมากนัก

 

 

ในอังกฤษมีกติกาให้คนทุกคนยืนห่างกันสองเมตรที่เคาน์เตอร์ชำระเงิน และในทุกโอกาสที่คล้ายคลึงกัน กติกาข้อนี้ได้รับการปฏิบัติพอสมควรโดยไม่ยากเย็นอะไร แม้แต่การเข้ารับบริการในสถานบริการที่มีพื้นที่จำกัด เช่น คลินิกรักษาสัตว์ ลูกค้าคนและตัวต่อไปต้องรอหน้าร้านจนกว่าลูกค้าคนและตัวแรกจะออกมาจากคลินิกก่อน เป็นต้น กติกาเหล่านี้เป็นสิ่งที่พลเมือง (citizen) สร้างกันเอง มิได้มีกฎหมายบังคับ

พลเมืองคืออะไร พลเมืองคือกลุ่มคนในรัฐประชาธิปไตยที่มีศักดิ์และสิทธิ์ของตนเองพร้อมๆ กับการเคารพศักดิ์และสิทธิ์ของผู้อื่น บ้านเราไม่มีพลเมือง เรามีคำอื่นเรียกหา ‘คน’ ของประเทศ แต่ไม่เคยมีพลเมืองและวันนี้ก็ยังไม่มี จะเห็นว่าคำว่าส่วนรวมยกระดับมาถึงระดับรัฐแล้ว มิใช่เป็นเพียงเรื่องของคนหรือชุมชน

เมื่อรัฐบาลประกาศปิดกรุงเทพฯ โดยไม่มีแผนรองรับในวันที่ประกาศ มิหนำซ้ำยังสั่งให้ทำงานในวันสงกรานต์ (สำหรับภาคเหนือตอนบนประกอบด้วยวันสังขารล่อง วันเนา และวันพญาวัน ซึ่งเลื่อนมิได้) ส่วนภาคอื่นๆ มีความสำคัญแตกต่างกันไป เวลาที่ควรจะได้กลับบ้านวันปีใหม่ปีละครั้งเพื่อไปพบหน้าพ่อแม่ปู่ย่าตายายถูกระงับ พอรู้ว่าจะไม่มีงานทำในกรุงเทพ 14 วัน อีกทั้งเป็น 14 วันที่ไม่สามารถทำงานและไร้ค่าจ้าง  ไม่มีเงินมากพอจะตุนอาหารเหมือนคนอื่น ไม่มีเงินจะซื้ออาหารกินถ้าไม่ทำงาน คนเหล่านี้จึงกลับบ้านต่างจังหวัดที่ซึ่งอาหาร ความรัก วิถีชีวิต ฝุ่นจิ๋ว 2.5 และไวรัสรออยู่ที่บ้าน

เสียงเรียกร้องความรับผิดชอบจากคนยากจนที่ทำงานเป็นฐานรากของสังคมเพื่อให้ชนชั้นกลางและสูงทุกๆ คนมีกินจึงดังระงม ด้วยเหตุผลทางการแพทย์ว่าพวกเขาจะนำเชื้อไปติดญาติผู้ใหญ่ที่บ้านและเร่งการระบาดของประเทศให้ทวีความรวดเร็วมากยิ่งขึ้น

ความหิว ความคิดถึงบ้าน กำเงินค่าจ้างที่เหลืออยู่ไปฝากพ่อแม่ที่บ้าน เหล่านี้มีความสำคัญมากกว่า ‘โซเชียลดิสแตนต์’ จะเห็นว่าการคิดถึงส่วนรวมมิใช่เรื่องของปัจเจกบุคคลแต่เกิดจากกติกาที่เป็นธรรมด้วย

ลองคิดดูว่าคนหนึ่งโกงกินสารพัดแล้วทำ ‘ทาน’ กับอีกคนหนึ่งยากจนข้นแค้นเงินทองแทบไม่พอยาไส้ไม่มี ‘งาน’ ทำ เราควรจะเรียกร้องหาความเสียสละจากใครก่อน?

ความคิดคำนึงถึงประโยชน์ส่วนรวมก่อนส่วนตนจึงมิใช่ความกรุณาปราณีจะมีใครบังคับก็หาไม่ หลั่งมาเองเหมือนฝนอันชื่นใจจากฟากฟ้าสุราลัยสู่แดนดิน มิใช่เรื่องของการเรียกร้อง และมิใช่เรื่องของการสั่งให้ใครมีจริยธรรม คำพูดของครูใหญ่ทุกโรงเรียนหน้าเสาธงตลอดเวลา 12 ปีของการศึกษาขั้นพื้นฐานจึงไม่ส่งผลอะไรนอกจากให้นักเรียนยืนตากแดดคุยกันเล่นไปเท่านั้น ประโยชน์ที่ได้บ้างคือวิตามินดี (D-dog มิใช่ D-good)

 

 

แพทย์ท่านหนึ่งขอให้ผู้เขียนเขียนถึงจริยธรรมของแพทย์ฝึกหัดในสถานการณ์ผู้ป่วยติดเชื้อไวรัสโควิด-19 กำลังเพิ่มขึ้นในโรงพยาบาล

จริยธรรมเป็นเรื่องต้องสร้าง และสร้างได้ทั้งสามระดับ

ระดับที่ 1 คือระดับบ้านและครอบครัว

การเตรียมความพร้อมของเด็กปฐมวัย (0-3 ปี) ด้วยการสร้างสวัสดิการเพื่อให้พ่อแม่มีเวลาเลี้ยงลูกด้วยตนเองมากที่สุด การพัฒนาศูนย์พัฒนาเด็กเล็กให้เข้าใจและรู้วิธีทำงานเด็กปฐมวัยที่ดี ปฏิรูปการศึกษาเด็กเล็ก (4-7 ปี) ให้เป็นการเล่นและเรียนรู้จากการทำงาน เหล่านี้คือการสร้างพัฒนาการช่วงก่อนปฏิบัติการ (pre-operation) ของเพียเจต์อย่างดีที่สุด จึงจะทำให้พัฒนาการอีก 2 ขั้นถัดมา คือปฏิบัติการเชิงรูปธรรมและปฏิบัติการเชิงนามธรรม (concrete & formal operation) ดีที่สุดตามไปด้วย ไม่มีฐานที่ดีย่อมไม่มียอดที่ดี ยอดที่ดีคือความคิดเชิงนามธรรม อุดมคติ อุดมการณ์ และจริยธรรม

ระดับที่ 2 คือระดับโรงเรียน

โรงเรียนวันนี้ตั้งอยู่บนหลักการผู้ชนะได้ ผู้แพ้เสีย ดังนั้นเด็กประถมและมัธยมจำเป็นต้องชนะ และหลายครั้งที่เราส่งเสริมให้พวกเขาเอาชนะกันทุกรูปแบบ เพราะผู้ชนะจะปรากฏบนบอร์ดหน้าโรงเรียน ที่นั่งที่ดีที่สุดของชั้น ม.1 ม.4 หรือมหาวิทยาลัยจะตกเป็นของผู้ชนะ ชนะด้วยการท่อง จำ ติว และสอบปรนัย กระบวนการทั้งหมดนี้ขัดแย้งกับพัฒนาการเด็กช่วง industry ของอิริคสันที่ซึ่งเด็กๆ มีหน้าที่ต่อสู้-ประนีประนอม-ร่วมมือ จะเห็นว่าการศึกษาของเราปลูกฝังแค่มิติแรกมิติเดียวคือต่อสู้ แต่เราละเลยการประนีประนอมและการทำงานเป็นทีมเพื่อเป้าหมายร่วมของทีม ของชุมชน และในที่สุดคือของสังคม

ปฏิรูปการศึกษาจึงจำเป็นต้องถอนรากถอนโคนของเก่าทิ้งให้หมดแล้วเริ่มต้นใหม่

ระดับที่ 3 คือระดับรัฐ รัฐที่เปิดโอกาสให้คนกินรวบอยู่ได้ มีฐานะ มีหน้ามีตา กฎหมายทำอะไรมิได้  ในขณะเดียวกันกฎหมายมีไว้ใช้รังแกผู้ต่ำกว่า คนยากจน หรือเอาผิดผู้มีความเห็นต่าง

รัฐเช่นนี้สร้างจริยธรรมมิได้ ทำได้แค่หวดผู้คน

MOST READ

Social Problems

14 Aug 2018

เปิดตา ‘ตีหม้อ’ – สำรวจตลาดโสเภณีคลองหลอด

ปาณิส โพธิ์ศรีวังชัย พาไปสำรวจ ‘คลองหลอด’ แหล่งค้าประเวณีใจกลางย่านเมืองเก่า เปิดปูมหลังชีวิตหญิงค้าบริการ พร้อมตีแผ่แง่มุมเทาๆ ของอาชีพนี้ที่ถูกซุกไว้ใต้พรมมาเนิ่นนาน

ปาณิส โพธิ์ศรีวังชัย

14 Aug 2018

Thai Politics

24 Jun 2017

การปฏิวัติ 2475 ที่โรงเรียนไม่ได้สอน

ในสังคมที่ประวัติศาสตร์กลายเป็นเครื่องมือของการควบคุมกล่อมเกลาความคิดคนมากกว่าเป็นเครื่องมือของการเรียนรู้เพื่อให้เท่าทันอดีตของสังคมตนเอง ประจักษ์ ก้องกีรติ สำรวจตรวจสอบมายาคติ 4 ประการเกี่ยวกับ 2475 พร้อมนำเสนอประวัติศาสตร์ 2475 ฉบับโรงเรียนไม่ได้สอน

ประจักษ์ ก้องกีรติ

24 Jun 2017

Social Problems

27 Aug 2018

เส้นทางที่เลือกไม่ได้ ของ ‘ผู้ชายขายตัว’

วรุตม์ พงศ์พิพัฒน์ พาไปสำรวจโลกของ ‘ผู้ชายขายบริการ’ ในย่านสีลมและพื้นที่ใกล้เคียง เปิดปูมหลังชีวิตของพนักงานบริการในร้านนวด ร้านคาราโอเกะ ไปจนถึงบาร์อะโกโก้ พร้อมตีแผ่แง่มุมลับๆ ที่ยากจะเข้าถึง

กองบรรณาธิการ

27 Aug 2018

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • Always Active

Save