fbpx
ครีมอาบน้ำ เสื้อผ้า ล้อรถ กับขยะพลาสติกที่มองไม่เห็น

ครีมอาบน้ำ เสื้อผ้า ล้อรถ กับขยะพลาสติกที่มองไม่เห็น

ตั้งแต่ปี 1970 เป็นต้นมา มีรายงานการปนเปื้อนของขยะพลาสติกชิ้นเล็กๆ ในทะเลและแหล่งน้ำเป็นในจํานวนที่มากขึ้นเรื่อยๆ ขนาดของมันอาจเล็กมากจนมนุษย์ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า พลาสติกชิ้นเล็กๆ เหล่านี้ได้รับการตั้งชื่อว่า “ไมโครพลาสติก” (Microplastics)

 

ไมโครพลาสติกเป็นพลาสติกที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร โดยอาจมีขนาดได้ตั้งแต่ ไวรัสจนถึงมด มีรูปร่างที่หลากหลาย พลาสติกเหล่านี้ถูกพบทั่วทุกแห่งบนโลก ตั้งแต่บนผิวทะเลและทะเลสาบ ตะกอนในแม่น้ำและปากแม่น้ำ ในท้องของสิ่งมีชีวิตในทะเลหลายชนิดตั้งแต่แพลงก์ตอนจนถึงปลาวาฬ นักวิทยาศาสตร์พบไมโครพลาสติก ในพื้นที่ห่างไกลอย่างทะเลสาบกลางหุบเขาที่มองโกเลีย หรือแม้แต่ลึกลงไปหลายกิโลเมตรใต้มหาสมุทร

เราสามารถจำแนกไมโครพลาสติกออกเป็น 2 ประเภทตามแหล่งกำเนิดของมัน ประเภทแรกคือไมโครพลาสติกที่เกิดจากการย่อยสลายของขยะพลาสติกทั่วไป ขยะพลาสติกชิ้นใหญ่ที่แตกตัวออกเป็นชิ้นเล็กๆ จาก คลื่น ลม รังสียูวี หรือสัตว์ขนาดใหญ่ อย่างไรก็ดี การย่อยสลายไม่นำไปสู่การย่อยสลายอย่างสมบูรณ์ พลาสติกเพียงแค่สลายตัวเป็นพลาสติกชิ้นเล็กๆ เท่านั้น เราเรียกไมโครพลาสติกประเภทนี้ว่า “secondary microplastics” ขณะที่ไมโครพลาสติกอีกประเภทคือพลาสติกที่ถูกผลิตมาด้วยขนาดเล็กตั้งแต่แรกเร่ิ่ม หรือที่เรียกว่า “primary microplastics”

ไมโครพลาสติก จากชายฝั่งในยุโรป

ก่อนปี 1970 ไมโครพลาสติกที่ปนเปื้อนอยู่ในระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่งส่วนใหญ่เป็น secondary microplastics แต่ปัจจุบันสาเหตุการปนเปื้อนส่วนใหญ่มาจาก primary microplastics ที่ถูกสังเคราะห์เป็นชิ้นเล็กๆ ตั้งแต่แรก เพื่อนำมาใช้สำหรับผลิตภัณฑ์ในครัวเรือนและงานอุตสาหกรรม โดยเฉพาะในช่วงปลาย 1990s ที่ผู้ผลิตเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์ดูแลผิวเริ่มใช้ “ไมโครบีดส์” ในผลิตภัณฑ์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิว ยาสีฟัน ครีมโกนหนวด ทำให้นักวิจัยเริ่มพบไมโครบีดส์ในแหล่งน้ำสาธารณะใน ตั้งแต่ปี 2000 เป็นต้นมา

ไมโครบีดส์ทรงกลมสีสัดสดใสเป็นที่นิยมใส่เป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์ล้างหน้าและผลิตภัณฑ์เครื่องสําอาง การใช้ผลิตภัณฑ์แต่ละครั้งสามารถปล่อยเม็ดไมโครพลาสติกมากถึง 4,594-94,500 เม็ด นอกจากนี้ไมโครพลาสติกยังปนเปื้อนมากับน้ำทิ้งจากการซักผ้า ซึ่งปนเปื้อนด้วยจากเส้นใยพลาสติกจากเครื่องนุ่งห่มต่างๆ จากการทดลองพบว่าการซักด้วยเครื่องซักผ้า ปล่อยไมโครพลาสติกกว่า 1900 ชิ้น/ครั้ง แหล่งที่มาของไมโครพลาสติกที่สำคัญอีกแหล่งคือล้อรถยนต์ ซึ่งล้อรถได้ทิ้งพลาสติกชิ้นเล็กๆ ไว้บนท้องถนนและถูกชะล้างลงสู่ระบบน้ำทิ้งของเมือง

เม็ดไมโครพลาสติกเหล่านี้จะเข้าสู่ระบบบําบัดน้ำเสียและด้วยขนาดที่เล็ก ทำให้สามารถลอดผ่านระบบกรองไปได้ และเดินทางสู่แหล่งน้ำและทะเลในที่สุด

 

ประเภทของไมโครพลาสติกที่พบในน้ำเสียที่อ่าวซานฟรานซิสโก

ในการประชุมยุทธศาสตร์การบริหารการจัดการทรัพยากรทะเลของสหภาพยุโรป (Marine Strategy Framework Directive, MSFD) ได้แบ่งอันตรายที่เกิดจากการปนเปื้อนของเม็ดไมโครพลาสติกสู่ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง ออกเป็น 3 ด้านคือ ผลต่อระบบนิเวศ ผลต่อระบบเศรษฐกิจ (การสูญเสียรายได้จากการประมงและการท่องเที่ยว ค่าใช้จ่ายในการจัดการขยะ) และผลต่อสังคม (คุณค่าทางสุนทรียภาพและความปลอดภัยที่ลดลง)

เนื่องจากมีความหนาแน่นต่ำ เมื่อปนเปื้อนสู่แหล่งน้ำเม็ดไมโครพลาสติกเหล่านี้จะลอยอยู่เหนือผิวน้ำทําให้ปะปนกับแพลงก์ตอนที่เป็นแหล่งอาหารของสัตว์น้ำ และเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารของมนุษย์ผ่านปลาหรือสัตว์น้ำที่กินแพลงก์ตอนเหล่านั้น ปัจจุบันเราพบไมโครพลาสติกในกระเพาะของสัตว์หลายชนิด ตั้งแต่สัตว์ขนาดเล็กไปจนถึงปลาวาฬ มีการประมาณการณ์ว่าในมหาสมุทรมีไมโครพลาสติกโดยเฉลี่ย 63,320 ชิ้น/ตารางกิโลเมตร นอกจากอาหารทะเลแล้วยังพบไมโครพลาสติกในอาหารอื่นๆ เช่น น้ำดื่ม เบียร์ น้าผึ้ง น้ำตาล และเกลือ แม้ยังไม่มีข้อสรุปถึงผลกระทบต่อสุขภาพจากการรับประทานอาหารที่ปนเปื้อนไมโครพลาสติก แต่ก็เป็นประเด็นที่น่ากังวลอยู่ไม่น้อย

ประเด็นที่น่ากังวลของการปนเปื้อนไมโครพลาสติกคือการปลดปล่อยสารพิษที่เป็นอันตราย ทั้งจากส่วนประกอบของพลาสติกเองหรือสารที่เกิดขึ้นจากการสลายตัวของพลาสติก

นอกจากนี้เม็ดพลาสติกขนาดเล็กยังทําหน้าที่เป็นตัวกลางในการสะสมและเคลื่อนย้ายสารพิษจากสิ่งแวดล้อม เช่น ยาฆ่าแมลง ดีดีที พีซีบี ซึ่งสารเหล่านี้เป็นพิษต่ออวัยวะในร่างกายก่อให้เกิดปัญหาด้านสุขภาพแบบเรื้อรัง รบกวนการทำงานของระบบฮอร์โมน ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของยีน และเป็นสารก่อมะเร็ง เม็ดไมโครพลาสติกสามารถอุ้มนํ้าได้ จึงสามารถดูดซับสารต่างๆ ที่ปนเปื้อนอยู่ในระบบบําบัดน้ำเสียหรือแหล่งน้ำ และเป็นตัวกลางนําสารพิษเหล่านี้ออกสู่แหล่งน้ำตามธรรมชาติ เกิดการสะสมอยู่ในทะเลและชายหาดในที่สุด

 

โปรดติดตามการรับมือปัญหาไมโครพลาสติกในปัจจุบันและความท้าทายในอนาคต ตลอดจนทางเลือกของผู้บริโภคได้ใน ทางออกของขยะที่มองไม่เห็น

 

อ้างอิง

งานวิจัย Microplastic ingestion decreases energy reserves in marine worms, Wright et al. (2013)

งานวิจัย Microplastic Contamination in San Francisco Bay – Fact Sheet, San Francisco Estuary Institute (2015).

วรงค์ศิริ เข็มสวัสดิ์ (2559). ไมโครพลาสติก: จากเครื่องสําอางสู่สารปนเปื้อนในอาหาร. วารสารพิษวิทยาไทย ; 31(1) : 50-61. สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล

UNEP (2016). UNEP Frontiers 2016 Report: Emerging Issues of Environmental Concern. United Nations Environment Programme, Nairobi.

ศุลีพร แสงกระจ่าง, ปัทมา พลอยสว่าง, ปริณดา พรหมหิตาธร (2556). ผลกระทบของพลาสติกต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม. วารสารพิษวิทยาไทย; 28(1): 39-50. งานระบาดวิทยาโมเลกุล กลุ่มงานวิจัย สถาบันมะเร็งแห่งชาติ

ปิติพงษ์ ธาระมนต์, สุหทัย ไพรสานฑ์กุล และ นภาพร เลียดประถม (2559). การปนเปื้อนของไมโครพลาสติกในหอยสองฝาบริเวณชายหาดเจ้าหลาวและชายหาดคุ้งวิมาน จังหวัดจันทบุรี. แก่นเกษตร; 44 (ฉบับบพิเศษ 1): 738-744.

MOST READ

Social Problems

14 Aug 2018

เปิดตา ‘ตีหม้อ’ – สำรวจตลาดโสเภณีคลองหลอด

ปาณิส โพธิ์ศรีวังชัย พาไปสำรวจ ‘คลองหลอด’ แหล่งค้าประเวณีใจกลางย่านเมืองเก่า เปิดปูมหลังชีวิตหญิงค้าบริการ พร้อมตีแผ่แง่มุมเทาๆ ของอาชีพนี้ที่ถูกซุกไว้ใต้พรมมาเนิ่นนาน

ปาณิส โพธิ์ศรีวังชัย

14 Aug 2018

Social Problems

27 Aug 2018

เส้นทางที่เลือกไม่ได้ ของ ‘ผู้ชายขายตัว’

วรุตม์ พงศ์พิพัฒน์ พาไปสำรวจโลกของ ‘ผู้ชายขายบริการ’ ในย่านสีลมและพื้นที่ใกล้เคียง เปิดปูมหลังชีวิตของพนักงานบริการในร้านนวด ร้านคาราโอเกะ ไปจนถึงบาร์อะโกโก้ พร้อมตีแผ่แง่มุมลับๆ ที่ยากจะเข้าถึง

กองบรรณาธิการ

27 Aug 2018

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • Always Active

Save