fbpx
หลิ่วตา ในเมืองตาหลิ่ว : การคอร์รัปชันข้ามวัฒนธรรม

หลิ่วตา ในเมืองตาหลิ่ว : การคอร์รัปชันข้ามวัฒนธรรม

เคยได้ยินเรื่องเล่าทำนองว่า บริษัทของไทยไปคอร์รัปชันในประเทศพัฒนาแล้วบ้างไหม คงมีบ้างแหละ แต่ถ้าจะให้ลองยกตัวอย่าง หลายคนคงต้องขอเวลาไปปรึกษากูเกิ้ล ไม่แน่ว่า ปรึกษาแล้วอาจจะไม่เจอด้วยซ้ำ

 

แต่ถ้าถามกลับว่า เคยได้ยินข่าวกรณีบริษัทต่างชาติจากประเทศพัฒนาแล้วเข้ามาคอร์รัปชันในเมืองไทยบ้างไหม กรณีอย่างจีที 200 และโรลส์ลอยซ์ คงเด้งเข้ามาในหัวทันที (แฮ่ม! ควรบอกไว้ด้วยว่า กรณีจีที 200 นี้ในอังกฤษเขาลงโทษคนของเขาไปแล้ว ส่วนของเราน่ะเหรอ หุหุ)

เรื่องนี้จะว่าเป็นเรื่องธรรมดาก็ว่าธรรมดา แต่เหล่าบรรดานักวิชาการก็พยายามหาเรื่องหาราวมาศึกษาอยู่จนได้ เรย์ ฟิสแมน (Ray Fisman) และมิเรียม โกลเดน (Miriam Golden) ทำการศึกษาพฤติกรรมการคอร์รัปชันแบบข้ามวัฒนธรรมพบว่า ผู้คนจากประเทศที่มีอัตราคอร์รัปชันต่ำเมื่อไปทำธุรกิจในสิ่งแวดล้อมที่มีอัตราการคอร์รัปชันสูง พวกเขามีแนวโน้มที่จะกระทำพฤติกรรมที่เข้าข่ายคอร์รัปชัน

เพราะอะไร?

ฟิสแมนและโกลเดนอธิบายว่า โดยพื้นฐานแล้วคอร์รัปชันเป็นเครื่องมือสำหรับการจัดการความสัมพันธ์ทางสังคมที่ช่วยให้การทำงานและความร่วมมือระหว่างบุคคล/กลุ่ม สามารถ ‘สอดประสาน’ กันอย่างราบรื่น

พูดอีกแบบคือ คอร์รัปชันเป็นวัฒนธรรมนั่นเอง

อย่างไรก็ตาม นี่ไม่ใช่แรงผลักเดียวของการคอร์รัปชัน อีกเหตุผลหนึ่งที่คนจากประเทศพัฒนากระทำการคอร์รัปชัน เป็นเพราะเชื่อว่า คนในสังคมบ้านเกิดของตัวเองนั้นจะยอมรับหรืออย่างน้อยเข้าใจสภาพยกเว้นที่ตัวเขาต้องยอมลดมาตรฐานด้านศีลธรรมนอกบ้านเกิด พร้อมกันนี้ยังเชื่อมั่นด้วยว่า เมื่อกลับมาอยู่ในบ้านเกิดแล้ว มาตรฐานการดำเนินชีวิตและศีลธรรมก็จะกลับมาเป็นเหมือนเดิม

แต่นั่นไม่ใช่ทั้งหมดของเรื่องน่ะสิ

ฟิสแมนกับโกลเดนยังบอกต่อด้วยว่า ถึงที่สุดแล้วการปรับตัวของก็ต้องมีขีดจำกัดเหมือนกัน เมื่ออยู่ในสภาพยกเว้นที่นานพอจนถึงจุดหนึ่งสภาพยกเว้นนั้นจะเปลี่ยน ‘คุณค่า’ ที่บุคคลยึดถือไปทีละน้อยๆ สุดท้ายสภาพยกเว้นก็จะกลายเป็นเรื่องธรรมดาในที่สุด

อ่านถึงตรงนี้แล้วหลายคนอาจสงสัยว่า แล้วคนที่อยู่ในบ้านเกิดที่มาตรฐานต่ำล่ะ เมื่อไปอยู่ในที่มาตรฐานสูงแล้วจะเป็นอย่างไร? ผลลัพธ์จะเป็นเหมือนกันไหม? เป็นข่าวร้ายที่ต้องบอกว่า เรื่องนี้มีความซับซ้อนและยังเต็มไปด้วยคำถาม

แอนเดรีย อิจิโน (Andrea Ichino) และ จิโอวานนี แมจจี้ (Giovani Maggi) ทำการศึกษาพฤติกรรมของพนักงานธนาคารในอิตาลี โดยศึกษาพนักงานที่ย้ายจากภาคใต้ไปภาคเหนือ และจากภาคเหนือไปภาคใต้ เพื่อทดสอบดูว่า ‘บ้านเกิด’ กับ ‘สิ่งแวดล้อมใหม่’ สิ่งไหนส่งผลต่อพฤติกรรมในการทำงานมากกว่ากัน (ต้องบอกก่อนว่า อิจิโนและแมจจี้ไม่ได้ศึกษาพฤติกรรมคอร์รัปชันโดยตรง)

ในอิตาลีเป็นที่รู้กันดีว่า ภาคใต้อยู่ในเขตปกครองของมาเฟีย มีระดับการพัฒนา การเป็นอุตสาหกรรม และเป็นระเบียบน้อยกว่าภาคเหนือซึ่งอยู่ภายใต้การรัฐสมัยใหม่ วิถีชีวิตและแบบแผนความสัมพันธ์ของผู้คนจากทั้งสองฟากฝั่งจึงแตกต่างกันไปด้วย

อิจิโนและแมจจี้พบว่า พนักงานจากภาคใต้ที่ย้ายไปทำงานในภาคเหนือมีแนวโน้มที่จะมีพฤติกรรมในการทำงานที่เที่ยงตรงมากขึ้นและผิดระเบียบน้อยลง (เช่น การไม่ขาดงานโดยไม่มีเหตุผล) ในขณะที่พนักงานจากภาคเหนือที่ย้ายไปภาคใต้มีแนวโน้มที่จะมีพฤติกรรมในการทำงานที่เที่ยงตรงน้อยลง ซึ่งจะว่าไปก็ฟังดูสมเหตุสมผลดีทีเดียว

แต่งานวิจัยชุดนี้กลับพบข้อสังเกตที่น่าสนใจ 2 ประการ ประการแรก คือ พนักงานจากภาคใต้ที่ย้ายไปทำงานในภาคเหนือนั้น ส่วนใหญ่มักเป็นคนที่มีพฤติกรรมในการทำงานที่เที่ยงตรงมากกว่าพนักงานภาคใต้โดยเฉลี่ยอยู่แล้ว นั่นหมายความว่า ‘พนักงานภาคใต้ที่ดี’ มีความพยายามในการนำตัวเองไปสู่สิ่งแวดล้อมที่ดีกว่าในภาคเหนือ

ประการที่สอง แม้พนักงานจากภาคใต้ที่ย้ายไปภาคเหนือจะมีพฤติกรรมในการทำงานที่ดีขึ้น แต่โดยเปรียบเทียบแล้ว พนักงานจากภาคใต้ที่ย้ายไปภาคเหนือก็ยังมีการทำงานที่เที่ยงตรงน้อยกว่าและผิดระเบียบมากกว่าพนักงานในภาคเหนือโดยเฉลี่ยอยู่

บทสรุปจากงานวิจัยทั้งสองชิ้นสะท้อนให้ถึงความซับซ้อนในการ ‘การหลิ่วตา เมื่อเข้าเมืองตาหลิ่ว’ ที่น่าปวดหัวคือ การหลิ่วตาในเรื่องที่แย่ดันสามารถทำได้ง่ายกว่าการหลิ่วตาในเรื่องทีดี

 

อ้างอิง

Fisman, R. & Golden, M. (2017). Corruption: What everyone needs to know. Oxford University Press, Oxford.

Ichino, A. and Maggi, A. “Work Environment and Individual Background: Explaining Regional Shirking Differentials in a Large Italian Firm,” Quarterly Journal of Economics, 115(3) (2000): 1057–90.

MOST READ

Social Issues

27 Aug 2018

เส้นทางที่เลือกไม่ได้ ของ ‘ผู้ชายขายตัว’

วรุตม์ พงศ์พิพัฒน์ พาไปสำรวจโลกของ ‘ผู้ชายขายบริการ’ ในย่านสีลมและพื้นที่ใกล้เคียง เปิดปูมหลังชีวิตของพนักงานบริการในร้านนวด ร้านคาราโอเกะ ไปจนถึงบาร์อะโกโก้ พร้อมตีแผ่แง่มุมลับๆ ที่ยากจะเข้าถึง

กองบรรณาธิการ

27 Aug 2018

Social Issues

21 Nov 2018

เมื่อโรคซึมเศร้าทำให้อยากจากไป

เรื่องราวการรับมือกับความคิด ‘อยากตาย’ ผ่านประสบการณ์ของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า คนเคียงข้าง และบทความจากจิตแพทย์

ศุภาวรรณ คงสุวรรณ์

21 Nov 2018

Social Issues

22 Oct 2018

มิตรภาพยืนยาว แค้นคิดสั้น

จากชาวแก๊งค์สู่คู่อาฆาต ก่อนความแค้นมลายหายกลายเป็นมิตรภาพ คนหนุ่มเลือดร้อนผ่านอดีตระทมมาแบบไหน ‘บ้านกาญจนาฯ’ เปลี่ยนประตูที่เข้าใกล้ความตายให้เป็นประตูสู่ชีวิตที่ดีกว่าได้อย่างไร

ธิติ มีแต้ม

22 Oct 2018

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • Always Active

Save