fbpx

รับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ (Bizutage)

ช่วงเปิดภาคเรียนของสถาบันการศึกษาต่างๆ มักจะพบข่าวกิจกรรมรับน้องโหด จนมีรุ่นน้องที่ตกเป็นเหยื่อได้รับบาดเจ็บหรือถึงแก่ความตายกันทุกๆ ปี ในปีนี้ก็เช่นกัน เกิดความตายจากกิจกรรมรับน้องขึ้นอีก เป็นกรณีรุ่นพี่เวียนกันทำโทษรุ่นน้องจนถึงแก่ความตาย[1]

รุ่นพี่ที่ใช้ความรุนแรงมักอ้างอยู่สองเรื่อง เรื่องที่หนึ่ง มันเป็นประเพณีของมหาวิทยาลัย ของคณะ หรือของกลุ่ม ของโต๊ะ ที่ต้องสืบต่อประเพณีนั้นไว้ เรื่องที่สอง รุ่นพี่โดนมาก่อน หนักกว่านี้ ยังทนได้ รุ่นน้องก็ต้องทนได้ แต่ลึกๆ แล้ว รุ่นพี่บางคนคงทำด้วยความสะใจและหลงในการใช้อำนาจเหนือรุ่นน้อง เรียกว่าสั่งให้รุ่นน้องทำอะไรก็ได้ตามที่ตนต้องการ ราวกับว่าตัวเองไม่เคยสั่งให้ใครทำอะไรได้เลยทั้งชีวิต

ประเพณีที่อนุญาตให้รุ่นพี่ปฏิบัติต่อรุ่นน้องอย่างขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ไม่ควรถูกรักษาและสืบทอด และควรจะกำจัดให้หมดไป นอกจากนี้ รุ่นพี่ที่โดนมาก่อนและสำนึกได้ควรจะหยุดสิ่งเลวร้ายเหล่านั้นไว้และไม่ส่งต่อไปยังรุ่นน้อง

1. กฎหมายไทยเอาผิดรุ่นพี่ได้เฉพาะเมื่อรุ่นน้องบาดเจ็บหรือตาย

ในทางกฎหมาย การรับน้องที่ทำให้เกิดความเสียหาย เช่น ตายหรือบาดเจ็บ เป็นความผิดอาญาตามประมวลกฎหมายอาญาอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นความผิดฐานเจตนาฆ่าเล็งเห็นผล ประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย ทำร้ายร่างกาย หน่วงเหนี่ยวกักขัง ฯลฯ นอกจากนี้ รุ่นพี่ที่ทำรุ่นน้องตายหรือบาดเจ็บยังต้องชดใช้เงินค่าเสียหายให้กับผู้เสียหายและครอบครัวฐานละเมิดในทางแพ่งอีกด้วย

แม้ในทางกฎหมายมีการกำหนดความรับผิดทั้งทางอาญาและทางแพ่ง แต่ความรุนแรงและความเสียหายจากการรับน้องยังเกิดขึ้นทุกปี เพราะกฎหมายจะเข้ามาลงโทษเฉพาะเมื่อเกิดเหตุ ถ้ายังไม่บาดเจ็บหรือตาย การรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ก็ยังคงทำได้ต่อไป เมื่อไม่มีกฎหมายห้าม ใครที่พบเห็นก็ไม่สามารถแจ้งให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการห้ามปรามใดๆ ได้

2. ความผิดฐานรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ (bizutage) : ตัดไฟแต่ต้นลม

ประมวลกฎหมายอาญาฝรั่งเศส มาตรา 225-16-1[2] ได้กำหนดฐานความผิดฐานรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ (bizutage) เพิ่มเติมขึ้นใน ค.ศ. 2008 โดยรุ่นพี่ที่จัดหรือดำเนินกิจกรรมรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์จะมีความผิดอาญาทันที แม้รุ่นน้องจะไม่ได้รับบาดเจ็บ

ลักษณะของความผิดคือ ผู้ใดทำให้ผู้อื่น ‘ตกอยู่ใน’ หรือ ‘ไปกระทำ’ การกระทำที่น่าอับอายหรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี ในการชุมนุมหรือประชุมที่เกี่ยวเนื่องกับสถาบันการศึกษาหรือการกีฬาจะถูกลงโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือนและปรับไม่เกิน 7,500 ยูโร 

ข้อที่น่าสังเกตในความผิดฐานนี้ คือ

1. ความผิดฐานนี้ลงโทษผู้กระทำได้ แม้รุ่นน้องจะยินยอมหรือไม่ยินยอมเข้าร่วมกิจกรรมดังกล่าว หากเป็นกิจกรรมรับน้องที่น่าอับอายหรือย่ำยีศักดิ์ศรี

2. ใน ค.ศ. 2016 กฎหมายฝรั่งเศสได้เพิ่มลักษณะการกระทำที่เป็นความผิดอีกประการหนึ่ง คือการบังคับให้ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่มากเกินไปในกิจกรรมรับน้อง ก็เป็นความผิดอาญาเช่นกัน    

3. ความผิดฐานนี้ลงโทษรุ่นพี่ได้ แม้จะไม่มีใครบาดเจ็บหรือตาย อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่การรับน้องที่ย่ำยีศักดิ์ศรีแล้วมีการทำร้ายร่างกาย หรือมีการล่วงละเมิดทางเพศเกิดขึ้นด้วย กฎหมายก็จะไปลงโทษรุ่นพี่ในฐานทำร้ายร่างกายหรือความผิดเกี่ยวกับเพศ ซึ่งเป็นความผิดอื่นที่มีโทษหนักกว่า

กฎหมายอาญาฐานรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ (bizutage) น่าจะเป็น ‘การตัดไฟแต่ต้นลม’ และน่าจะเป็นกฎหมายที่ป้องกันมิให้เกิดการบาดเจ็บหรือตายจากการรับน้องที่เกิดขึ้นทุกปีได้ 

หากประเทศไทยมีกฎหมายดังกล่าว ใครที่พบเห็นกิจกรรมรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ก็สามารถแจ้งตำรวจให้จับหรือยุติกิจกรรมดังกล่าวได้ก่อนที่เหตุการณ์จะบานปลายไปจนบาดเจ็บล้มตายเหมือนที่เกิดขึ้นทุกปี

3. ภาครัฐและสถาบันการศึกษาควรเข้ามามีบทบาทในเชิงป้องกัน

กระทรวงที่รับผิดชอบการศึกษา ไม่ว่าจะเป็นกระทรวงการอุดมศึกษาฯ และกระทรวงศึกษาธิการ น่าจะมีบทบาทเป็นผู้ออกกฎห้ามการรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และสร้างสภาพบังคับของกฎอย่างจริงจัง เช่น ถ้าผู้บริหารรู้และเพิกเฉยให้เกิดกิจกรรมรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ผู้บริหารน่าจะมีความรับผิดทางปกครองด้วย 

4. กิจกรรมรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ยุติได้ที่รุ่นพี่

แม้ว่ามีกฎหมายหรือภาครัฐเอาจริงเอาจัง หากรุ่นพี่ยังแอบจัดกิจกรรมดังกล่าวโดยอ้างประเพณี ก็ยังคงทำให้กิจกรรมที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ยังคงมีอยู่

รุ่นพี่ที่รับความรุนแรงและอำนาจที่ไม่ชอบธรรมจากรุ่นพี่รุ่นก่อนๆ น่าจะเป็นผู้ยุติการรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ได้ โดยไม่ต้องมีกฎหมาย หรือกฎเกณฑ์ของรัฐหรือของสถาบันการศึกษา

น่าชื่นชมรุ่นพี่ของมหาวิทยาลัยหลายแห่งที่ประกาศจุดยืนไม่ส่งต่อและยุติประเพณีการรับน้องหรือประชุมเชียร์ที่ละเมิดสิทธิมนุษยชน เท่าที่ทราบตอนนี้คือ องค์การบริหาร องค์การนิสิต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน[3] สภานักศึกษามหาวิทยาลัยเชียงใหม่[4] แถลงการณ์องค์การนักศึกษามหาวิทยาลัยศิลปากร เรื่องการยกเลิกและไม่อนุญาตให้ทุกองค์กรภายใต้การดูแลขององค์การนักศึกษาฯ จัดกิจกรรมที่เกี่ยวกับการละเมิดสิทธิและมนุษยชนและระบบโซตัสทุกรูปแบบ[5] สโมสรนักศึกษามหาวิทยาลัยมหิดล ประกาศยกเลิกกิจกรรมประชุมเชียร์รวมถึงกิจกรรมที่ละเมิดสิทธิมนุษยชน องค์กรนักศึกษา มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ออกแถลงการณ์ยกเลิกทุกกิจกรรมที่ละเมิดสิทธิมนุษยชน เพื่อมุ่งสู่ความเป็นประชาธิปไตย[6] องค์การนิสิต มหาวิทยาลัยมหาสารคาม[7] องค์กรนักศึกษามหาวิทยาลัยศิลปากร[8] และองค์กรนักศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น[9]

หากกระแสของนักศึกษายุคใหม่มาในแนวทางนี้ ต่อไปในอนาคต การรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อาจกลายเป็นเรื่องที่เชย ล้าหลัง และน่าอับอายก็ได้

5. สรุป

การกำหนดความผิดฐานรับน้องที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ (bizutage) เพื่อให้กฎหมายเข้ามายุติเหตุ ก่อนที่จะบานปลายเป็นความเสียหายที่ไม่อาจเรียกกลับคืนมาได้ การที่ภาครัฐเข้ามามีบทบาทเชิงป้องกันผ่านทางการกำกับดูแลมหาวิทยาลัยหรือวิทยาลัยต่างๆ ไม่ให้มีกิจกรรมที่ขัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ประกอบกับจุดยืนที่น่ายกย่องของรุ่นพี่รุ่นใหม่ที่ประกาศยุติการรับน้องหรือประชุมเชียร์ที่ละเมิดสิทธิมนุษยชน จะช่วยทำให้การรับน้องในสถาบันการศึกษาเป็นกิจกรรมที่สร้างสรรค์ ที่รุ่นพี่ปฏิบัติต่อรุ่นน้องด้วยความเป็นมนุษย์ และเป็นการยุติการใช้อำนาจที่ไร้เหตุผลของผู้มีการศึกษาได้ในอนาคต


[1] รับน้องมหาโหด โดนรุ่นน้องแฉ เพื่อนสลบ ยังสั่งซ่อมคนอื่นต่อ

[2] Code pénal, Article 225-16-1 “Hors les cas de violences, de menaces ou d’atteintes sexuelles, le fait pour une personne d’amener autrui, contre son gré ou non, à subir ou à commettre des actes humiliants ou dégradants ou à consommer de l’alcool de manière excessive, lors de manifestations ou de réunions liées aux milieux scolaire, sportif et socio-éducatif est puni de six mois d’emprisonnement et de 7 500 euros d’amende”.

[3] ม.เกษตรฯ บางเขน ประกาศยกเลิกการรับน้องระบบ ‘โซตัส’

[4] มช.ประกาศ รับน้องโนโซตัส เปิดศูนย์รับเรื่อง กิจกรรมรุนแรง สั่งยุติทันที

[5] องค์การนักศึกษามหาวิทยาศิลปากร ประกาศยกเลิกระบบโซตัส ห้ามทำกิจกรรมละเมิดสิทธิมนุษยชน

[6] มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ประกาศ ยกเลิก กิจกรรม ‘รับน้อง’ ลั่น ละเมิดสิทธิมนุษยชน

[7] มมส มาแล้ว องค์การนิสิตประกาศ ‘ยกเลิกโซตัส’ ทุกรูปแบบ หากพบต้องยุติกิจกรรมทันที

[8] องค์การ นศ.ศิลปากร แถลงยกเลิกและไม่อนุญาตจัดกิจกรรมโซตัส

[9] องค์การ น.ศ.ขอนแก่น ยกเลิก ‘โซตัส’ ทุกรูปแบบ 18 มิ.ย.เป็นต้นไป เคารพสิทธิความเป็นมนุษย์

MOST READ

Social Issues

27 Aug 2018

เส้นทางที่เลือกไม่ได้ ของ ‘ผู้ชายขายตัว’

วรุตม์ พงศ์พิพัฒน์ พาไปสำรวจโลกของ ‘ผู้ชายขายบริการ’ ในย่านสีลมและพื้นที่ใกล้เคียง เปิดปูมหลังชีวิตของพนักงานบริการในร้านนวด ร้านคาราโอเกะ ไปจนถึงบาร์อะโกโก้ พร้อมตีแผ่แง่มุมลับๆ ที่ยากจะเข้าถึง

กองบรรณาธิการ

27 Aug 2018

Social Issues

21 Nov 2018

เมื่อโรคซึมเศร้าทำให้อยากจากไป

เรื่องราวการรับมือกับความคิด ‘อยากตาย’ ผ่านประสบการณ์ของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า คนเคียงข้าง และบทความจากจิตแพทย์

ศุภาวรรณ คงสุวรรณ์

21 Nov 2018

Politics

31 Jul 2018

30 ปี การสิ้นสุดของระบอบเปรมาธิปไตย (1) : ความเป็นมา อภิมหาเรื่องเล่า และนักการเมืองชื่อเปรม

ธนาพล อิ๋วสกุล ย้อนสำรวจระบอบเปรมาธิปไตยและปัจจัยสำคัญเบื้องหลัง รวมทั้งถอดรื้ออภิมหาเรื่องเล่าของนายกฯ เปรม เพื่อรู้จัก “นักการเมืองชื่อเปรม” ให้มากขึ้น

ธนาพล อิ๋วสกุล

31 Jul 2018

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • Always Active

Save