fbpx
เกาะพลาสติกกับภารกิจของ Arctic Sunrise

เกาะพลาสติกกับภารกิจของ Arctic Sunrise

กรณิศ ตันอังสนากุล เรื่อง

ภาพิมล หล่อตระกูล ภาพประกอบ

 

หากได้ติดตามเรื่องเล่าจากฮาวายตอนที่แล้วของผู้เขียน คงจะพอทราบว่า เกาะสวรรค์ที่ตั้งอยู่กลางมหาสมุทรแปซิฟิก ห่างจากแผ่นดินใหญ่ถึง 4,000 กิโลเมตรแห่งนี้ พึ่งพาการนำเข้าทรัพยากรสูงถึง 80% ไม่ว่าจะเป็นอาหาร เครื่องอุปโภคบริโภค รวมถึงพลังงาน แต่มีอีกอย่างหนึ่งที่ถูกพัดพามาสู่เกาะแห่งนี้โดยไม่มีใครร้องขอ และทำให้ Paradise Island แห่งนี้ ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป นั่นคือพลาสติก

ต่างจากหาดสวยๆ ที่เราจินตนาการถึง ทางฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของ Big Island เกาะใหญ่ของฮาวาย เป็นที่ตั้งของหาด Kamilo เกาะที่ได้ชื่อว่าสกปรกมากที่สุดแห่งหนึ่งในโลก และถ้าหากได้ไปเยือนหาดแห่งนี้หรือเพียงเห็นภาพที่หาได้ไม่ยากนักบนอินเทอร์เน็ต เชื่อว่าทุกคนคงจะไร้ข้อกังขาที่ว่าเหตุใดหาด Kamilo ถึงมีชื่อเล่นที่ไม่น่าพิสมัยเอาเสียเลยว่า ‘หาดพลาสติก’

ณ หาดแห่งนี้คุณจะพบกับแปรงหวีผม ขวดน้ำพลาสติก ไฟแช็ค อวนประมง หลอดดูดน้ำ ขวดผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด ที่ถูกน้ำพัดพามาเกยหาดในทุกวัน ฉลากปรากฏภาษาต่างๆ ที่บ่งชี้ว่าขยะบางชิ้นถูกพัดพามาไกลจากญี่ปุ่นหรือรัสเซียเลยทีเดียว (เป็นไปได้เหมือนกันที่ขยะนานาสัญชาติบางส่วนถูกทิ้งจากแถวๆเกาะนี่แหละ)

ห่างไปเกือบ 2,000 กิโลเมตรทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือจากเกาะหลักของฮาวาย จะพบกับอะทอลล์ (Atoll – แนวปะการังที่มีลักษณะเป็นรูปวงแหวนหรือเกือกม้า) Northwestern Hawaiian Islands ซึ่งเป็นกลุ่มของเกาะเล็กๆ อันห่างไกลที่ไม่มีผู้คนอาศัยอยู่

ในบริเวณนี้มักพบอวนจับปลาลอย ทุ่นโฟม ทุ่นเศษพลาสติก ขวดพลาสติก ฝาขวด ไฟแช็ค บุหรี่ รองเท้าและแปรงสีฟัน ขยะทะเลเป็นภัยคุกคามไม่เพียงต่อสัตว์และที่อยู่อาศัยของพวกมัน แต่สามารถสร้างปัญหาด้านความปลอดภัยในการขนส่ง สร้างผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจและสุขภาพอีกด้วย

บนเกาะอื่นๆ ในเขตฮาวายและบริเวณใกล้เคียงก็มีสภาพไม่แตกต่างกันนัก เหตุผลสำคัญที่ทำให้หาดแห่งนี้ปนเปื้อนไปด้วยขยะพลาสติกจำนวนมากก็คือระยะที่ไม่ห่างนักจาก The Great Pacific Garbage Patch แพขยะขนาดใหญ่กลางมหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งแท้จริงแล้วมีลักษณะเหมือนซุปพลาสติกเสียมากกว่า กระแสน้ำและลมได้นำพาขยะจำนวนมหาศาลมาสู่หาดแห่งนี้ในทุกๆ ปี

 

แผนภาพแสดงกระแสน้ำในมหาสมุทรและพื้นที่ที่มีการสะสมของขยะทะเลและที่ตั้งของแพขยะขนาดใหญ่ในมหาสมุทรแปซิฟิกในแต่ละปี มีปัจจัยมากมายที่ส่งผลกระทบต่อที่ตั้ง ขนาด และความรุนแรงของกระแสน้ำ ซึ่งรวมรวมถึงการเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล และปรากรฏการณ์ El Niño / La Niña ชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะ Big Island นับว่าตั้งอยู่ใกล้กับ แพขยะ the eastern Pacific garbage patch ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ the Great Pacific Garbage Patch ซึ่งทางตะวันออกของแพขยะนี้อยู่ระหว่างแคลิฟอเนียร์และชายฝั่งด้านตะวันออกของฮาวาย ที่มา: NOAA Marine Debris Program

 

ปัญหาขยะพลาสติกที่ฮาวายนับว่าหนักหนาสาหัส เรือ Arctic Sunrise ของ Greenpeace เดินทางมาถึงโฮโนลูลูเมืองหลวงของฮาวาย เมื่อต้นเดือนตุลาคม 2018 หลังเสร็จสิ้นภารกิจการเยือนแพขยะ the Great Pacific Garbage Patch การเทียบท่าที่ฮาวายครั้งนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อปฏิบัติภารกิจส่งสารเรื่องมลภาวะจากขยะพลาสติกในทะเล

ภารกิจตลอดหนึ่งเดือนที่ฮาวาย นอกจากจะเปิดเรือให้บุคคลทั่วไปและนักท่องเที่ยวได้เข้าไปเยี่ยมชมแล้ว ยังประกอบด้วยภารกิจหลักในการไปเยือนและเก็บขยะที่ Kaho’olawe เพื่อส่งเสริมความตระหนักเรื่องผลกระทบจากขยะพลาสติก

Kate Melges เจ้าหน้าที่รณรงค์ด้านทะเล (Ocean Campaigner) ของ Greenpeace กล่าวว่า “ที่เรือ Arctic Sunrise อยู่ในฮาวายนั้นเป็นเพราะภัยคุกคามเร่งด่วนจากมลพิษพลาสติกที่ส่งผลต่อมหาสมุทร แหล่งน้ำ และชุมชนของเรา”

 

เรือ Arctic Sunrise ที่มา: Greenpeace

 

 

เกาะ Kaho’olawe เป็นเกาะศักดิ์สิทธิ์ที่พื้นที่และผืนน้ำได้รับการคุ้มครองเพื่อวัตถุประสงค์ทางวัฒนธรรม จิตวิญญาณและความเชื่อ รวมถึงการดำรงชีวิตของชาวฮาวายพื้นเมือง แม้จะไม่มีผู้คนอาศัยอยู่และมีข้อห้ามในการใช้ประโยชน์ที่ดินในเชิงพาณิชย์ แต่บรรจุภัณฑ์อันเป็นผลจากกิจกรรมเชิงพาณิชย์ต่างๆ ของมนุษย์ก็ไปถึงชายฝั่งได้ในที่สุด

“ที่นี่เป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ ไม่มีผู้คนอาศัยอยู่ ปลอดจากการใช้พื้นที่เชิงพาณิชย์ และได้รับการรักษาเพื่อวัตถุประสงค์ทางศาสนาและวัฒนธรรม แต่กระนั้นรอยเท้าพลาสติกจากบริษัทชื่อดังก็ยังพบได้ไม่ยาก มันไม่ควรเป็นชาวฮาวายที่ต้องรับผิดชอบจัดการกับความยุ่งเหยิงนี้” Kate Melges กล่าวเสริม

บริษัทและแบรนด์ระดับโลกควรมีส่วนร่วมในการรับผิดชอบปัญหาจากขยะพลาสติก ด้วยเหตุนี้พันธกิจของ Greenpeace จึงไม่จำกัดอยู่แค่การส่งเสริมการความตระหนักรู้และการเปลี่ยนพฤติกรรมจากฝั่งผู้บริโภคเท่านั้น แต่ให้ความสำคัญกับการเรียกร้องให้ภาคธุรกิจผู้ผลิตพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว (single-use plastic) ร่วมรับผิดชอบด้วย

ด้วยความร่วมมือของ Greenpeace กับองค์กรอนุรักษ์ธรรมชาติท้องถิ่น Protect Kaho‘olawe ‘Ohana และ Kaho‘olawe Island Reserve Commission จัดกิจกรรมเก็บขยะชายหาดและสำรวจ ‘Brand audits’[1] เพื่อระบุบริษัทยักษ์ใหญ่ที่มีส่วนกับขยะ ให้ต้องรับผิดชอบขยะพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวในบริเวณนี้

ภารกิจนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการที่ Greenpeace และพันธมิตร ได้ดำเนินการทำความสะอาดชายหาดและการตรวจสอบแบรนด์ใน 239 หาดใน  42 ประเทศ 6 ทวีป ซึ่งใช้อาสาสมัครทั้งสิ้นกว่า 10,000 คน รวบรวมขยะกว่า 187,851 ชิ้น

การสำรวจสามารถระบุแบรนด์ดังอย่างครบครันรวมถึง Unilever, PepsiCo, Procter & Gamble, Colgate-Palmolive และ Johnson & Johnson จากขยะบรรจุภัณฑ์ประเภทต่างๆ รวมถึง ขวดเครื่องดื่ม ฝาขวด แปรงสีฟัน ขวดสบู่และยาสระผม และผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด รายงานของปี 2018 ระบุว่า Coca-Cola, PepsiCo และ Nestlé เป็นแบรนด์ที่พบบ่อยที่สุดจากขยะชายหาด รวมกันคิดเป็น 14% ของขยะพลาสติกที่ระบุผู้ผลิตได้

นอกจากขยะพลาสติกจากแบรนด์ดังแล้ว การสำรวจยังให้ข้อมูลสำคัญอีก 2 ประการ คือขยะพลาสติกนานาประเภทจากกิจกรรมประมงพาณิชย์ ทั้งเครื่องมือจับสัตว์น้ำหรือเครื่องมืออื่นๆ ที่ถูกทิ้งไว้กลางทะเลเป็นจำนวนมาก เช่น ลังพลาสติก ทุ่นลอย กับดักปลา อวน และพลาสติกจำนวนมากที่พบ เช่นที่ Kaho‘olawe เป็นไมโครพลาสติกที่ไม่สามารถเก็บกวาดได้โดยง่าย

 

ขยะพลาสติกที่ Kaho‘olawe  ที่มา: Greenpeace

 

ภารกิจทั้งที่ Great Pacific Garbage Patch และที่ Kaho‘olawe น่าจะเพียงพอที่จะเตือนใจทั้งผู้บริโภคและภาคธุรกิจว่า “plastic can never really be thrown away”  พลาสติกไม่เคยหายไปไหน เรารู้ว่ามันกลายเป็นเศษเล็กเศษน้อยกลางมหาสมุทรหรือถูกชะล้างและปนเปื้อนบนชายหาดในสถานที่ต่างๆ เช่น ฮาวาย ถึงเวลาแล้วที่บริษัทยักษ์ใหญ่ของโลกต้องมีบทบาทยับยั้งหายนะจากขยะพลาสติกที่กำลังคุกคามทะเลของเราในปัจจุบัน

ในระยะหลัง ฮาวายเป็นรัฐที่ให้ความสำคัญในเรื่องสิ่งแวดล้อมเป็นพิเศษ มีการบังคับใช้พลังงานหมุนเวียน และห้ามใช้ครีมกันแดดที่มีส่วนผสมที่เป็นอันตรายต่อปะการัง ตอนนี้ยังมีการยื่นร่างกฎหมายห้ามใช้ขวดเครื่องดื่ม ช้อน ส้อม ที่คนกาแฟ ถุงและหลอดที่ทำจากพลาสติก ทั้งในร้านอาหารจานด่วนและร้านอาหารแบบเต็มรูปแบบด้วย

ความเคลื่อนไหวล่าสุดของฮาวายจะทำให้เป็นรัฐแรกในสหรัฐอเมริกาที่ห้ามใช้พลาสติกแบบใช้แล้วทิ้งทั้งหมดภายในร้านอาหาร นับว่าเข้มงวดกว่าที่แคลิฟอร์เนีย ซึ่งเมื่อปีที่แล้วเป็นรัฐแรกที่ห้ามร้านอาหารที่มีพนักงานเสิร์ฟให้หลอดพลาสติกลูกค้าโดยที่ลูกค้าไม่ได้ขอ แม้แต่สมาคมอุตสาหกรรมอาหารฮาวายซึ่งมีร้านซูเปอร์มาร์เก็ตและร้านสะดวกซื้อที่ใหญ่ที่สุดของรัฐเป็นสมาชิก เคยคัดค้านการห้ามใช้บรรจุภัณฑ์ที่ทำจากโฟมในตอนแรก แต่ตอนนี้หันมาสนับสนุนมาตรการนี้แล้ว

นโยบายดังกล่าวน่าจะเป็นตัวอย่างให้กับเมืองท่องเที่ยวสำคัญของประเทศไทย เช่นภูเก็ต เกาะสมุย หรือหัวหิน ในการนำนโยบายสิ่งแวดล้อมที่เคร่งครัดมาใช้เพื่อปกป้องธรรมชาติในพื้นที่และลดค่าใช้จ่ายในการจัดการสิ่งแวดล้อม

 

[box]

กิจกรรมที่ผ่านมาของเรือ Arctic Sunrise 

  • ในปี 2013 รัฐบาลรัสเซียยึดเรือ Arctic Sunrise และนักเคลื่อนไหว 30 คน จากกรณีที่กรีนพีซประท้วงการขุดเจาะน้ำมันในเขตอาร์กติกโดย บริษัท Gazprom ของรัสเซีย
  • Arctic Sunrise เป็นเรือลำแรกที่แล่นเรือรอบเกาะเจมส์รอสในแอนตาร์กติก
  • Arctic Sunrise ได้ดำเนินการเพื่อหยุดความพยายามในกิจกรรมล่าปลาวาฬเพื่อการศึกษาของญี่ปุ่น
  • ไล่ล่าเรื่องประมงผิดกฎหมายในคองโกและอเมซอน
  • ทำการประเมินผลกระทบจากน้ำมันรั่วไหลในเหตุการณ์ BP Deepwater Horizon ในอ่าวเม็กซิโก
  • ต้นปี 2018 Arctic Sunrise ดำเนินโครงการวิจัยในทวีปแอนตาร์กติกาเพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในการสร้างเขตรักษาพันธุ์สัตว์น้ำที่ใหญ่ที่สุดในโลกในมหาสมุทรตอนใต้ [/box]

 

 

 

เอกสารประกอบการเขียน

https://www.huffpost.com/entry/kamilo-beach-hawaii-dirtiest-beach-america_n_58e99a38e4b05413bfe3792d

https://www.thisisinsider.com/dirtiest-polluted-beaches-2018-6

https://www.greenpeace.org/usa/news/historic-greenpeace-ship-the-arctic-sunrise-arrives-in-honolulu/

https://www.fisheries.noaa.gov/pacific-islands/marine-debris-research-and-removal-northwestern-hawaiian-islands#what-marine-debris-do-we-find?

https://www.breakfreefromplastic.org/globalbrandauditreport2018/

https://response.restoration.noaa.gov/about/media/where-are-pacific-garbage-patches.html

 

เชิงอรรถ

[1] Brand audits หมายถึง การระบุชื่อ นับจำนวน และบันทึกข้อมูลแบรนด์ที่พบบนพลาสติกและขยะบรรจุภัณฑ์อื่นๆ เพื่อช่วยระบุบริษัทที่ควรรับผิดชอบต่อมลภาวะจากพลาสติกที่เกิดขึ้น

 

MOST READ

Social Issues

27 Aug 2018

เส้นทางที่เลือกไม่ได้ ของ ‘ผู้ชายขายตัว’

วรุตม์ พงศ์พิพัฒน์ พาไปสำรวจโลกของ ‘ผู้ชายขายบริการ’ ในย่านสีลมและพื้นที่ใกล้เคียง เปิดปูมหลังชีวิตของพนักงานบริการในร้านนวด ร้านคาราโอเกะ ไปจนถึงบาร์อะโกโก้ พร้อมตีแผ่แง่มุมลับๆ ที่ยากจะเข้าถึง

กองบรรณาธิการ

27 Aug 2018

Social Issues

21 Nov 2018

เมื่อโรคซึมเศร้าทำให้อยากจากไป

เรื่องราวการรับมือกับความคิด ‘อยากตาย’ ผ่านประสบการณ์ของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า คนเคียงข้าง และบทความจากจิตแพทย์

ศุภาวรรณ คงสุวรรณ์

21 Nov 2018

Social Issues

22 Oct 2018

มิตรภาพยืนยาว แค้นคิดสั้น

จากชาวแก๊งค์สู่คู่อาฆาต ก่อนความแค้นมลายหายกลายเป็นมิตรภาพ คนหนุ่มเลือดร้อนผ่านอดีตระทมมาแบบไหน ‘บ้านกาญจนาฯ’ เปลี่ยนประตูที่เข้าใกล้ความตายให้เป็นประตูสู่ชีวิตที่ดีกว่าได้อย่างไร

ธิติ มีแต้ม

22 Oct 2018

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • Always Active

Save